Ana içeriğe atla

Semerkant'tan Hasankeyf'e Uzanan Mimari İzler



Semerkant Registan meydanında Serdar Medresesi kubbesiFotoğraf: Hasankeyf'te Akkoyunlu Zeynel Bey Türbesi. Akkoyunlular 15. yüzyılda kurulmuş bir Türkmen (Oğuz) devletidir. Horasan'dan Fırat Irmağı'na ve Kafkas Dağları'ndan Umman Denizi'ne kadar uzanan topraklarda egemen olmuşlardır. 1462-1482 yıllarında Hasankeyf’e tam hakim olmuşlardır. Bu dönem içinde Hasankeyf’te bıraktıkları tek eser Dicle Nehrinin kuzey yakasında Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey Türbesi’dir.

Eser dıştan silindirik, içten sekizgen yapıdadır. Türbenin silindirik gövdesi üzerinde turkuvaz ve lacivert, sırlı tuğla ile dört kuşak oluşturulmuştur. Birinci kuşakta "ALLAH", ikinci ve üçüncü kuşaklarda baş kısmında "AHMET" devamında ise "MUHAMMED" dipteki son kuşakta ise "ALİ" isimleri yazılmıştır.

Hem kapı hem de güneydeki pencere aynı renkteki sırlı tuğlalar kullanılarak süslenmiştir. Eser orta Asya Türk İslam mimarisinin tipik özelliklerini göstermektedir. Yapının birçok yerinde, sırlı tuğlaların söküldüğü, kasıtlı bir tahribatın yapıldığı göze çarpıyor.

Üst kubbesinde aynı tarzda süslerin izleri hala mevcuttur. Üst kubbedeki çatlakların gittikçe açıldığı ve yıkılma tehlikesi arz ettiği görülmektedir. Ilısu Barajı tamamlandığında tamamen Dicle Nehri'nin sularının derinlerinde kalması bekleniyor... Hasankeyf batsın mı, bir tarih ve turizm merkezi mi olsun? Bugünlerde bir yandan baraj yapımı, bir yandan da restorasyon çalışmaları tüm hızıyla sürüyor...

Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu, Kutlu Bey'in küçük oğlu Kara Yülük Osman Bey, önce Memlûk sultanının hizmetine girdi. 1400'de Timur'un Anadolu’ya girişine destek verdi ve bu hizmetine karşılık Malatya'yı, 1402'de Ankara Savaşı'ndaki desteğine karşılık da Diyarbakır bölgesini aldı. 1403'te de Diyarbakır'da hükümdarlığını ilan etti.

Sağdaki ve alttaki fotoğraflar: Semerkant Registan (Kum ülkesi) meydanında Serdar (Şer-dor: Arslanlı kapı) Medresesi kubbesi. 1001 gece masallarına ilham kaynağı olan muhteşem Türk İslam mimarisi. 17. yüzyılda Yalangtuş Bahadır emriyle mimar Abdülcabbar tarafından yapılmış. Bizim Yıldırım Bayezid'e karşı fillerin yardımıyla kazandığı Ankara Savaşıyla Topal Timur, Aksak Timur olarak bildiğimiz, dünyada ve Orta Asya'da Muhteşem Timur (Temür, Demir) olarak bilinen Timur'un türbesi de Semerkant şehrinde üç büyük Türk İslam medresesini bir arada barındıran Registan meydanındadır. Hani ninemin anlattığı masallarda evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve tellal iken, pire berber iken, ben dedemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken, peri padişahının kumların arasında altın zümrüt ve kıymetli taşlardan gece cinlerine perilerine yaptırdığı saraylar gibi...

Semerkant Registan meydanında Serdar Medresesi

Bu blogdaki popüler yayınlar

Kurtuluş Savaşının Kadın Kahramanları: Şerife Bacı

Yıl 1921, Aralık ayında kar birdenbire bastırmış, Küre ve Ilgaz dağlarından geçen İnebolu-Ankara yolu kapanmıştı. Cepheye giden nakliye kolları geceye kalmadan yakın köy ve hanlara sığınmışlardı...

Oğlumla Datça'da

“Palamutbükü’ne gidelim” dedi oğlum. “İyi de nerede kalınır peki?” dedim. Pansiyon araştırdım ama pek matah bir yer bulamadım. Çoğu Palamutbükü ahalisinin işlettiği, internete bakıldığında haklarında türlü şikayetler olan müesseseler. Velhasıl ucuz, temiz, nezih, samimi ve mütevazı bir yer bulamadım. Oğluma “neden Datça’da kalmıyoruz, istediğinde gidip Palamutbükünde doyana kadar yüzersin” dedim. “Uyar” dedi.

Erzincan'da Uzaydan Görünen Atatürk Portresi

Erzincan merkezinin altı kilometre kuzey batısında, Menderes Caddesi üzerinde Işıkpınar köyünün bir kilometre doğusunda, Keşiş Dağı'nın batı yamacında uzaydan bile görülebilen bir Atatürk portresi ve imzası... İşte Google earth'den kendiniz görün...