Geziler, fotoğraflar, öyküler

Ağaç baskı Tokat yazmaları: Tokat'ın geleneksel el sanatı olan ağaç kalıpla kumaş baskı ve desen çalışmaları.

Sabahın erken saatinde tur otobüsünü bekliyorum. Durağa gelen bir kaç hanım "Yozgat'a mı gideceksiniz?" diye soruyor. "Evet" diye cevaplıyorum. İçlerinden birisi "Napacaksınız Yozgat'ta, işiniz mi yok?" diye soruyor. "Siz niye gidiyorsunuz?" diyorum. "Ben Yozgat'lıyım" diyor. Doğrusu bu durum Yozgat hakkındaki genel kanıyı özetliyor. Oysa ben size: "Enya, Loreena McKennitt ve Asteriks aslen Yozgat'lıdır" desem ne derdiniz?

Bronz Çağı'nın sonunda Güneybatı Asya’da ve Doğu Akdeniz’de, hızlı, yıkıcı ve kültürel dağılmalara yol açan bir dizi toplumsal çöküş yaşandı. Doğu Akdeniz’deki Bronz Çağı sonlarının karakteristik saray ekonomileri yerine bu çöküşleri izleyen 400 yıl boyunca yalıtılmış köy toplulukları geçti. Merkezi otoriteler yok oldu. Yazılı belgelere rastlanmayan karanlık bir çağa girildi. Neden? Ne oldu? Nasıl oldu?...

I. Şuppiluliuma , İsa'nın doğumundan 1344 - 1322 yıl önce, yani günümüzden yaklaşık 3350 yıl önce, adı Hititçe olan ilk Hitit kralı. Şuppi Hitit dilinde saf, luli ise kaynak anlamına gelir. Şuppiluliuma, "saf bir kaynaktan gelen" anlamına, yani günümüz Türkçesinde Paksoy, Temizkan, Akpınar gibi bir isme karşılık geliyor. Sanki telefon rehberinden seçilmiş bir soyadı gibi, o kadar içimizden biri yani... Yaklaşık 35 yıl boyunca Yakın Doğu tarihine damgasını vuran Hitit kralı, Hitit Krallığı'nı imparatorluğa dönüştüren hükümdar olarak kabul edilir. Hükümdarlığı döneminde Büyük Hitit İmparatorluğu en parlak dönemini yaşamış ve eski başkent Hattuşaş'ın savunması güçlendirilmiştir. Dört bir yandan saldırıya uğrayarak küçülen Hitit devleti yeniden toparlanmış, yakındoğunun en büyük devleti konumuna gelmiştir. Mısır'da ise, Firavun Tutankhamon'un ölümü üzerine, Şuppiluliuma'nın başarılarından çok etkilenen Mısır Kraliçesi, Firavun Akhenaton'un kızı Ankhe...

Dilden dile aktarılarak zamanımıza dek ulaşan bir söylencedir Amazonlar söylencesi. İnsanı büyüleyen bu söylence gerçek mi? Amazonlar gerçekten yaşadılar mı? Yoksa bütün bunlar yalnızca bir efsane mi? Bir düş mü?

Leziz elmalarıyla ünlü Niğde'den Ankara'ya dönerken sarı tabelaları izleyerek Acemhöyük köyüne gittik. İran'dan göçerek yerleşen halkı nedeniyle Acemhöyük adı verilmiş. Höyükte ve kazı alanında gezinirken tepede Hasandağı'na karşı bir yapının kalıntılara rastladık. Tuğlaları yanmış, üzerine ahşap malzemenin izi çıkmış bu yapı ne olabilir? Acaba mübadele öncesi mi? Burada ne olmuş? Bir yangın mı geçirmiş? Bu nasıl bir yangındır ki tuğlaları eritmiş diye düşünerek gezinirken öğrendim ki yapının tarihi çok daha öncelere, Roma öncesine, hatta Hitit öncesine, Hattiler çağına gider... Bu Hatti ülkesinde bir Asur ticaret kolonisi sarayıdır. Evet, muhteşem Hasandağı manzaralı sarayı yerle yeksan eden bir yangın olmuştur. Kerpiç toprak tuğlalaşmış, hatta erimiş, seramikleşmiş, yer yer camlaşmıştır. Kimdir bu insanlar? Ne olmuştur burada? Günümüzden 4000-5000 yıl önce? Bu saray neden böyle camlaşacak kadar yanmıştır?

Aydın ilimizin Geyre köyü yakınlarında, Salbakos (Baba) Dağı'nın batı eteğinde, Afrodit'e adanmış antik Roma kenti Afrodisias'ta, antik çağların ünlü Heykelcilik Okulu Sebasteion'da 200 adet kabartma eserden birisi. Kazılarda bulunabilen 80 adet eser Afrodisias Müzesi salonunda görülebilir.

Haydutlar Kralının İzinde Bir varmış, bir yokmuş diye başlar Anadolu masalları... Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, pire berber iken, deve tellal iken... Ali Baba ve kırk haramiler, gizemli Kaf Dağının ardı, zümrüt anka kuşu, peri padişahının kızı, padişahın oğlu, Keloğlan... Hayallerimizi süsleyebilir ama uydurma değildir Anadolu masalları... Ankara Nallıhan yolunda, Çayırhan beldesinin güneyinde antik Sangarius, Sakarya Nehri üzerinde Sarıyar Hasan Polatkan baraj gölünün yanıbaşında Anadolu Medeniyetleri Müzesinin yürüttüğü bir arkeolojik kazı yerini ziyaret ettik. Kazı İsa'nın doğumundan önce birinci yüzyılda yaşamış Haydutlar Kralı Kleon'un kurduğu Juliopolis (Gordiucome) şehrinin kalıntılarını açığa çıkarmayı amaçlıyor. İşte Ali Baba ve Kırk Haramilerin, Haydutlar Kralı'nın krallığından arkeolojik kazı görüntüleri...

Fotoğraf: Mersin, Silifke Erdemli arasında Cennet Obruğunda yeraltı mağarası ve Roma dönemine ait antik kilise.

Üç Güzeller Mozayığı, Poimenios Roma Hamamı, Narlıkuyu, Mersin. Zeus'un üç güzel kızı (Gratiae, üç erdem ya da üç rahmet, üç peri ya da üç yarı-tanrıça), en küçük kızı Aglaea (Güzellik), ortanca kızı Euphrosyne (Sevinç), ve büyük kızı Thalia (Cesaret ve Sabır). More in English

İmparator Hadrian'ın Londra Uçuşu Roma İmparatoru Hadrian'ın Antalya yakınlarında, Burdur İsparta arasındaki antik kent Sagalassos kazılarında çıkarılan dev büstü üzerinin çamuruyla Londra'da, British Museum'da.

Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde Urartu boncuk kolyeleri... Milattan 800 yıl önce Van gölü kıyısında Urartu Krallığının prensesleri, kraliçeleri, hanımları parlatılmış taş boncuklardan yapılmış bu kolyelerle süslenmişler... Boncuk deyip geçmeyin. Boncuklar ve takılar medeniyetle birlikte ortaya çıkmış. Günümüzden 11000 yıl öncesine ait yeryüzündeki en eski medeniyetin ve boncuk takıların Konya'da Boncuklu Höyük ve Çatalhöyük sitelerine ait olduğunu biliyor muydunuz? Fotoğraftaki Urartu kolyesi Ankara Anadolu Medeniyetleri müzesinde. Urartular Milattan 900-500 yıl önce Doğu Anadolu ve doğusunda yaşamışlar. Başkentleri Van'mış.

Şirin Tarsus evlerinin arasından, renkli sokaklardan, tarihi bedesten, cami ve kiliselerin olduğu Makam meydanına ulaşıyorum. Burada Altından Geçme adı verilen Roma şehir kapısı ve surlarının hemen yanında cami olarak bugün de ibadete açık eski bir kilise var. Hemen çaprazında ise Danyal Aleyhisselam'ın türbesi... Hz. Daniel yani...

Burdur, Ağlasun ilçesi yakınlarında, bir antik kent gün ışığına çıkarılıyor. Şehir, Toros Dağlarında, Antalya'nın kuzeyinde, 1400-1600 m arasında değişik yüksekliklerde teraslar halinde kurulmuş. Altıncı yüzyılda önemli bir deprem ve bunu takip eden susuzluk, ekonomik ve siyasi sıkıntılar atlatmış . Ancak yedinci yüzyılda büyük ve yıkıcı bir deprem şehir sakinlerini şehri terketmeye ve vadiye taşınmaya zorlamış. Bölgede yerleşim tarihi günümüzden 10000 yıl öncesine kadar gidiyor. Hitit kaynaklarında milattan önce 14. yüzyılda Salawassa adlı bir dağ kentinden bahsediliyor.

Mersin kıyılarında ve yaylalarında keşif gezileri yaparken, bir TV kanalında Mersin ve Antalya'da çekilmiş bir dizi Akdeniz'de Gezintiler programını tesadüfen izledim ve Anamur'a, Mamure Kalesine hayran kaldım. Antalya tüm dünya tarafından tanınmış bir kültür, doğa ve tarih cenneti... Ama Mersin yıllardır gitmeme gezmeme rağmen yeni sürprizlerle, yeni keşiflerle beni hep şaşırtan, her karışı insanlık ve doğa mirasının zenginlikleriyle dolu, buna rağmen yerleşikleri tarafından bile yeterince tanınmayan bir ilimiz... Ancak TRT İstanbul Televizyonu tarafından hazırlanan bu harikulade diziyi sadece yayını RTÜK tarafından durdurulan TV kanallarında izlemek mümkün... Demek ki iş başa düşüyor, kolları sıvayıp, daha doğrusu, sandaletleri ve şortu giyip, fotoğraf makinasını alıp yollara düşmek gerekiyor...

Erdemli Silifke yolu üzerinde "Kanlıdivane" yazılı bir tabelayı izleyerek yönümüzü kuzeye, Toroslara çeviriyoruz. Daha önce de duymuştum bu ismi. Henüz oralarda bir prensesle karşılaşacağımızdan haberimiz yok. Ama doğrusu bulduklarımız, gördüklerimiz bizi hem çok şaşırtıyor, hem de çok etkiliyor. Buraları biz niye bilmiyoruz şimdiye kadar?

Mersin'den başlayıp Taşucu'na kadar uzanan, kâh Toros Dağlarından, kâh denizden süren gezimizde karşımıza her tepede, her vadide ve her koyda gizemli bir kale, bir yapı, bir kalıntı, ama hep gizemli bir ülkenin, Olba'nın, ve hep bir gizemli kadının, Prenses Aba'nın ismi çıktı. Bulduklarımızı sizinle paylaşıyoruz. Alanya'dan Viranşehir'e uzanan bölgede MÖ 3. yüzyıl dolaylarında hüküm sürmüş Olba Hanedanlığı'na bir dönem kraliçelik yapmış Aba'nın yaşamına dayanıyor, Mersin Devlet Opera ve Balesi'nin,13 Ekim 2005 tarihinde dünya prömiyerini yaptığı F.Hüseyinov’un “Kraliçe Aba” adlı bale eserine ilham veren öykümüz:

Kızkalesi

Mersin, Erdemli arasında, "Kızkalesi'ne çok yakınız, gidelim de fotoğraflarını çekelim" diyoruz. Giderek küçük gezimiz bir keşif halini alıyor. Gördüklerimiz ve bulduklarımız bizi hem çok şaşırtıyor, hem de çok heyecanlandırıyor. Konu ile ilgili pek de bilgi bulamadığımızdan, fotoğrafladıklarımızı ve izlenimlerimizi, araştırdıklarımızla, arkeolojik araştırmalarla ve çeşitli kaynaklardan bulduklarımızla, derlediklerimizle harmanladık. O yüzden biraz arkeoloji dersi gibi oldu. Resimli ama. İşte antik çağlarda aşkın, ihtirasın, paranın ve dehşetin hikayesi, buyrun birlikte gidelim: